Thứ Tư, 25 tháng 3, 2020

Tại sao HTTPs bảo mật?

 Hey yo mọi người, chào mừng mọi người đến với series bài học thứ 2 của mình sau series về image classification. Ở series này, chúng ta sẽ cùng nhau đi qua các khái niệm căn bản để tìm hiểu tại sao HTTPs lại bảo mật nhé.

Bài 1: Tìm hiểu về symmetric và asymmetric encryption
Bài 2: Thuật toán mã hóa bất đối xứng RSA
Bài 3: Public key và private key
Bài 4: Digital certificate và certificate authority
Bài 5: SSL/TLS và HTTPs
Series rất dễ đọc và nắm bắt. Mình mong qua series này, các bạn có thể thu lại cho bản thân mình những kiến thức bổ ích nhé.
Share:

Thứ Ba, 24 tháng 3, 2020

SSL/TLS và HTTPS

Nếu là dân công nghệ thông tin, chắc hẳn bạn cũng biết HTTPS bảo mật hơn HTTP. Nhưng có bao giờ bạn tự hỏi tại sao lại như vậy không? Sau khi cùng nhau đi qua những kiến thức về asymmetric encrypted, Certificate Authority thì bài này sẽ kết hợp chúng lại để giải thích cho bạn biết được tại sao HTTPs lại bảo mật nhé.

SSL là gì?

SSL viết tắt của từ Secure sockets layer, nói cho đơn giản thì nó là một chuẩn bảo mật khi giao tiếp giữa client và server. TLS cũng y hệt như SSL, chỉ có điều nó là bản nâng cấp cao hơn.
Vậy SSL/TLS liên quan gì đến sự bảo mật của HTTPs? Đơn giản là HTTPs sử dụng SSL/TLS để bảo mật dữ liệu khi client và server giao tiếp với nhau. Và để hiểu cơ chế bảo mật này hoạt động ra sao, chúng ta sẽ đi tới 1 khái niệm nữa có tên gọi là: SSL Handshake.

SSL handshake


Bước 1: bạn đăng nhập vào máy chủ
Bước 2: khi bạn đăng nhập vào 1 máy chủ, máy chủ sẽ trả về cho bạn 1 cái Certificate. Tất nhiên certificate này được chứng nhận bởi Certificate Authority rồi. Và để hiểu hơn về khái niệm Digital Certificate này, bạn nên quay về đọc bài này.
Bước 3: Browser của bạn sẽ tự động kiểm tra xem, cái certificate của server trả về có đúng hay không. Việc xác thực này là nhờ vào cái CA Certificate mình đã nói ở bài trước.
Bước 4: Sau khi xác thực được certificate của server trả về là chính xác, thì bạn sẽ lấy cái public key đính kèm trong certificate đó ra để sử dụng. Public key này là 1 cái chìa mã hóa (encrypt key). Bạn dùng cái encrypt key này để mã hóa public key của máy bạn.
Bước 5: bạn gửi cái public key đã được mã hóa của bạn qua cho server
Bước 6: Server sẽ dùng private key của server để mã hóa dữ liệu, từ đó lấy được public key của bạn. Public key của bạn cũng là một cái encrypt key.
Bước 7: Server dùng public key của bạn để mã hóa dữ liệu trả về.
Bước 8: Server send dữ liệu đã được mã hóa về cho bạn
Bước 9: bạn dùng private key của bạn để mã hóa dữ liệu trả về.
Sau quá trình ssl handshake hoàn tất, bạn đã có được public key của server, và server cũng có được public key của bạn. Bây giờ tất cả thông tin trao đổi giữa bạn và server đều được mã hóa và bảo mật.
Ví dụ bạn muốn gửi cho server thông điệp: "cuonglv1109". Thì bạn sẽ dùng public key của server để mã hóa rồi gửi.
Server là người duy nhất có thể mã hóa được dữ liệu này.
Server gửi lại cho bạn thông điệp: "hết series https rồi" bằng cách mã hóa bằng public key của bạn.
Cũng chỉ có bạn là người có thể đọc được thông điệp này.

Share:

Thứ Hai, 16 tháng 3, 2020

Digital Certificate and Certificate Authority

Digital certificate và certificate authority là gì?

Certificate dịch ra là chứng chỉ, Digital là số hóa. Vậy digital certificate là chứng chỉ số. Hừm, vậy chứng chỉ số là gì?
Giống như con người chúng ta, chứng minh thư là thứ dùng để xác định danh tính, thì 1 trang web (server) sử dụng digital certificate để chứng minh được thân phận của mình. Giả sử chúng ta đi vào bar để quẩy chẳng hạn. Nhân viên bảo vệ thấy mặt còn non quá nên không cho vào vì sợ không đủ 18 tuổi. Vậy thì để chứng minh bản thân đã đủ tuổi đi bay, ta chỉ cần show chứng minh thư ra là đủ (dạo này người ta chuyển qua xài thẻ căn cước hết rôi nhỉ )


Vấn đề là khi ta đưa chứng minh thư ra, làm thế nào để bảo vệ biết cái chứng minh thư đó không phải là hàng giả mạo. Đôi khi chúng ta tự làm 1 cái giấy chứng minh giả thì sao nhỉ? À, trên chứng minh thư có con dấu của công an. Vậy con dấu của công an này chính là thứ đảm bảo cho chứng minh thư của chúng ta là hàng thật. Và tất nhiên, bảo vệ sẽ vui vẻ cho chúng ta vào múa quạt đi bay.

Với chứng minh thư là vậy, thế còn digital certificate thì sao? Cũng tương tự như thế, một trang web muốn chứng minh danh phận bản thân thì phải xài digital certificate như là chứng minh thư. Và người đứng ra bảo đảm cái digital certificate này không phải hàng giả chính là Certificate Authority (CA).

Quy trình tạo Digital certificate

Giống y hệt quá trình làm chứng minh thư, bạn phải cung cấp ảnh, tên, tuổi, địa chỉ cho công an. Sau đó công an sẽ in ra 1 cái thẻ rồi đóng dấu lên vậy là bạn đã có chứng minh thư.
Digital certificate (DC) cũng làm y hệt. Muốn tạo ra 1 cái DC thì bạn phải cung cấp 1 cái public key cho CA, và sau đó, CA sẽ tạo ra 1 cái file và mã hóa bằng private key của CA. (nếu bạn chưa hiểu 2 khái niệm public key và private key thì quay lại đọc bài này đã)

Ở đây, Public key mà bạn đưa cho CA là encrypt key của server bạn.

Xác thực DC là thật như thế nào?

Bây giờ một người nào đó muốn xác thưc DC của bạn là thật, thì họ làm như thế nào? Thực ra, các browser hiện tại đều có thể xác thực được DC đấy.
 Khi bạn install 1 browser trên máy thì browser này đã có cài sẵn những CA Certificate rồi. Những Certificate này là những certificate của những CA nổi tiếng và phổ biến. Và những certificate này cũng có tác dụng như những public key của CA, có khả năng mã hóa được những DC do CA đó mã hóa.

Vậy thì khi ai đó nhận được DC của bạn, họ chỉ cần lấy CA Certificate có sẵn trong browser và mã hóa DC bạn đưa. Như vậy là đã chứng minh được DC của bạn là hàng xịn rồi.

Share:

Thứ Ba, 3 tháng 3, 2020

Public key và Private key

 Hôm nay chúng ta sẽ đi vào tìm hiểu 2 khái niệm rất phổ biến trong mã hóa thông tin đó là : Public key và private key.
 Quay trở lại với bài toán nhận 100 bức thư từ 100 người khác nhau mà mình đã nói trong bài này.

 Bạn muốn nhận 100 bức thư từ 100 người khác nhau và không muốn bất cứ ai có thể đọc được những bức thư đó. Điều bạn có thể làm là gửi những chìa khóa mã hóa cho 100 người, và chỉ duy nhất bạn có chìa giải mã.
Trong trường hợp này, những chìa khóa mà bạn gửi cho mọi người, tức là phổ biến ra cho những người khác giữ gọi là public key.
Public key là chìa khóa được phân bố rộng rãi cho mọi người sử dụng
Public key có thể là chìa khóa mã hóa, cũng có thể là chìa khóa giải mã, tùy vào tình huống bài toán bạn giải quyết.
Chiếc chìa khóa giải mã trong ví dụ ở trên, chỉ có một mình bạn giữ và bất cứ ai cũng không được đụng tới, nó gọi là private key.

Private key là chìa khóa không được phân phối cho những người khác mà được giữ bảo mật.
Private key thì ngược lại với public key. Nếu public key là chìa khóa mã hóa thì private key sẽ là chìa khóa giải mã. Còn nếu public key dùng để giải mã thì private key dùng để mã hóa.
Share:

Chủ Nhật, 23 tháng 2, 2020

Thuật toán mã hóa bất đối xứng RSA

Trong bài này, chúng ta đã được tìm hiểu symmetric encryption là gì, asymmetric encryption là gì rồi. Nhưng chúng ta vẫn chưa biết được, làm thế nào để người ta có thể tạo ra bộ key mã hóa và giải mã.
Trong bài hôm nay, mình sẽ giới thiệu cho các bạn 1 trong những thuật toán asymmetric được sử dụng để tạo ra cặp key mã hóa và giải mã. Đó chính là RSA Algorithm.
 Rivest–Shamir–Adleman (RSA) là một thuật toán mã hóa bất đối xứng. Sỡ dĩ nó có tên như vậy là vì nó được ghép từ tên của 3 người tác giả.

RSA hoạt động như thế nào?

 RSA hoạt động dựa vào việc tìm kiếm 5 con số quan trọng: p ,q , N, e và d. Để tìm được 5 con số này, bạn cần thực hiện các bước sau:
Bước 1: chọn ra 2 con số nguyên tố tùy ý. 2 con số này chính là p và q. Ví dụ mình chọn p = 2 và q = 7

Bước 2: Tìm N theo công thức: N = p*q . Lúc này, ta có N = 2*7 = 14.

Bước 3: Tính $\phi(N)$ . $\phi(N)$ là hàm phi. Hàm phi của một số nguyên dương N là số các số nguyên dương nhỏ hơn N và là sô nguyên tố cùng nhau với N.Hai số được gọi là số nguyên tố cùng nhau khi mà chúng có ước số chung lớn nhất là 1.
Ví dụ: $\phi(14)=6$ vì từ 1 đến 13, ta có các số 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13 là các số nguyên tố cùng nhau với 14. Và số lượng các số này = 6.

Nhưng thực ra, người ta đã chứng minh được một công thức đơn giản hơn để tìm $\phi(N)$, đó là:
$\phi(N)=(p-1)(q-1)$

Bước 4: Tìm số e. Số e là số được tìm sao cho thõa mãn:
1 < e <$\phi(N)$
e là số nguyên tố cùng nhau với N
e là số nguyên tố cùng nhau với $\phi(N)$
Vậy ta có e = 5

Bước 5: tìm d sao cho thõa mãn công thức:
$de(mod\phi(N))=1$
Theo công thức trên, ta có : d*5mod6=1 . Vậy ta có d có thể là 5, 11, 17 ... Ở đây mình chọn d = 11.

Vậy là ta đã tìm được 5 con số quan trọng của thuật toán RSA. Từ 5 con số này, ta sẽ tạo ra được 2 key. Một key dùng để mã hóa (encrypt key) và một key dùng để giải mã (decrypt key).
Encrypt key được tạo nên bởi cặp số (e,N) . Tức là encrypt key = (5,14). Decrypt key lại được tạo nên bởi cặp số (d,N). decrypt key = (11,14).

Việc dùng 2 cặp key này để mã hóa và giải mã như thế nào. Bạn hãy xem lại phần mã hóa bất đối xứng mình đã viết trong bài này nhé.

Tại sao RSA bảo mật?

Theo như cách hoạt động của encrypt key và decrypt key, thì 1 trong 2 sẽ là public key ( khái niệm public key và private key mình đã viết trong bài này). Có nghĩa là, hacker có thể biết được giá trị N.
Bạn hãy để ý, toàn bộ quá trình tạo nên encrypt key và decrypt key đều từ 2 con số q và p. Mà N=p*q. Vậy thì hacker chẳng phải dễ dàng đoán ra được p và q hay sao?????
Ví dụ N =14. Hacker có thể dễ dàng đoán ra được cặp số ngyên tố 2 và 7. Và từ đây, hacker có thể dễ dàng tái tạo được 2 key theo như 5 bước ở trên. Vậy tại sao RSA lại bảo mật được???

Lí do rất đơn giản. Trong thực tế, khi người ta chọn 2 số q và p, thì 2 số này là 2 con số cực kì lớn. Do đó, N cũng là 1 con số siêu to khổng lồ. Và để tìm ra được 2 số nhân với nhau để cho ra N, máy tính phải mất rất rất nhiều thời gian để có thể tìm ra được. Đây là lí do khiến cho hacker không thể truy ra được 2 key mặc dù đã có sẳn N.
Share:

Thứ Bảy, 22 tháng 2, 2020

Tìm hiểu về symmetric và asymmetric encryption

 Nếu là một lập trình viên, chắc hẳn bạn cũng từng nghe qua về mã hóa (encryption). Mã hóa là quá trình bạn chuyển 1 loại dữ liệu dễ đọc nào đó thành 1 loại dữ liệu đọc vào chả hiểu cái mẹ gì cả.

 Tại sao cần phải mã hóa dữ liệu? Lí do đơn giản là bạn không muốn người khác đọc được. Giống như tình huống bạn thích 1 đứa nào đó trong lớp và muốn gửi thư tình cho người đó. Nhưng để thư tình tới được tay người thương, thì phải được chuyển qua tay những đứa khác. Và để không ai ngoài người thương đọc được thư, thì bạn sẽ mã hóa đó bằng 1 cách nào đó. Và người thương của bạn cũng biết cách để giải mã, do đó sẽ chỉ có người đó đọc được nội dung thư mà thôi.

Symmetric Encryption ( mã hóa đối xứng )


Nếu như quá trình mã hóa và giải mã cùng sử dụng chung một key(chìa khóa), thì đây là symmetric encryption


Ví dụ: nội dung bạn muốn mã hóa là số 2. Bạn sẽ mã hóa bằng cách: lấy 2 công với 3, sau đó lấy kết quả nhân với 5.
Ta sẽ có (2+3)*5 = 25. Vậy số 2 đã được mã hóa thành số 25. Và key để mã hóa ở đây là (3,5).

Để giải mã, ta chỉ cần sử dụng lại key (3,5) để giải mã bằng cách: lấy 25 chia cho 5 và trừ đi 3: 25/5 -3 =2.

 Nhưng, với cách mã hóa như thế này nảy sinh ra 1 vấn đề. Hãy nghĩ tới trường hợp, bạn muốn nhận thông điệp từ 100 người khác nhau. Vậy để 100 người này mã hóa được nội dung trước khi gửi đi thì bạn phải gửi 100 cái key cho 100 người đó.

 Và việc có quá nhiều người giữ key sẽ dẫn đến việc thiếu bảo mật, vì có thể 1 người nào đó bị lộ key, thì người khác cũng có thể giải mã và đọc được nội dung từ 100 người này.

Vậy nên người ta mới nghĩ tới 1 loại mã hóa khác, đó là Asymmetric Encryption

Asymmetric Encryption (mã hóa bất đối xứng)

Asymmetric là khi quá trình mã hóa và giải mã dùng các key khác nhau


Giả sử ta có 1 key để mã hóa là : (5,14) . Nội dung để mã hóa là số 2. Để mã hóa, ta làm theo trình tự sau: lấy 2 mũ 5, và chia lấy dư cho 14.

Với cách mã hóa trên, ta đã có được nội dung sau khi mã hóa là : 4 . Nhưng nếu bạn cũng sử dụng key (5,14) để giải mã, thì sẽ không được. Vì với phép tính chia lấy dư thì không có cách nào để truy ngược lại được cả.

Để giải mã được theo cách này, ta phải dùng 1 chìa khóa khác. Chìa giải mã của chúng ta là (11,14). Và chúng ta sẽ giải mã theo trình tự sau: lấy 4 mũ 11 và chia lấy dư cho 14.

Kết quả giải mã của chúng ta là 2. Chính xác!!!
Và quay lại với bài toán trên, nếu bạn muốn nhận tin nhắn từ 100 người khác nhau, bạn chỉ cần gửi 100 chìa khóa mã hóa cho 100 người đó. Nếu như có ai ăn cắp được key mã hóa, họ cũng không thể giải mã. Vì chỉ có bạn mới là người cầm key giải mã.
Do đó, phương pháp asymmetric bảo mật hơn rất nhiều so với symmetric.

Vậy làm thế nào để tạo ra được 2 chìa khóa mã hóa và giải mã như trên. Rất may, chúng ta đã được thừa hướng những thuật toán vĩ đại được phát minh từ trước. Ví dụ những thuật toán như RSA (mình đã viết ở đây), DSA, ECC, Diffie Hellman... Để tạo ra được 2 chìa khóa kì diệu trên, chỉ cần áp dụng theo những thành tựu này là chúng ta sẽ thành công.

Share:

Thứ Bảy, 15 tháng 2, 2020

Tìm hiểu thuật toán Backtracking và ứng dụng giải Sudoku

 Mình để ý là trên blog mình viết khá nhiều thuật toán về AI, viết cả về máy học. Và như các bạn cũng thấy, những thuật toán này giải được những bài toán khá phức tạp, và do đó những thuật toán này cũng phức tạp không kém :)). Nhưng đã bao giờ bạn nghĩ chúng ta có thể giải những bài toán phức tạp bằng sức mạnh lưu trữ và tốc độ tính toán của máy tính chưa? Chúng ta sẽ không phải cất công suy nghĩ quá nhiều về thuật toán nữa. Máy tính sẽ lo hết cho chúng ta. ( Viết tới đây thì mình cũng thấy nó na ná như là máy học thật ^^)
 Hôm nay mình sẽ giới thiệu các bạn 1 thuật toán có tên là Backtracking, một thuật toán siêu đơn giản nhưng sức mạnh của nó thì vô cùng lớn.
Các ứng dụng mình viết trong bài này đều đã được host lên ở đây, các bạn có thể vào xem nhé.

Backtracking là gì?

Backtracking algorithm là kĩ thuật sử dụng các tổ hợp phép thử để giải quyết 1 vấn đề tính toán nào đó

Để dễ hiểu, ta đi vào ví dụ về mở khóa mã pin chẳng hạn. Ta có 1 mã pin có 4 chữ số từ 0-9. Để giải được mã pin này, thì có 1 cách đơn giản đó là phải thử nghiệm từng khả năng để xem có đúng không.

Đầu tiên ta có thể điền vào ô đầu là số 0.
Tiếp tục điền vào các ô tiếp theo.
Giả sử mã pin 0000 là mã pin sai. Vậy bước tiếp theo của backtracking là gì? Câu trả lời là thuật toán này sẽ thử khả năng tiếp theo của ô cuối cùng. Và ta sẽ có mã pin tiếp theo như sau
Và nếu mã pin 0001 cũng là mã pin sai. Chúng ta sẽ từ từ tăng giá trị hàng đơn vị lên 1 đơn vị. Ta sẽ có các mã pin từ 0002 đến 0009.
Vấn đề là các mã pin trên đều sai. Lúc này, backtracking sẽ quay lại ô trước hàng đơn vị. Đây cũng là lí do thuật toán này mang tên backtracking ( truy vết). Ta sẽ có mã pin được nhập như sau.
Lúc này, quá trình thử nghiệm lại tiếp tục với số hàng đơn vị, ta sẽ có các mã pin từ 0010 đến 0019. Và nếu những mã pin này sai, thì backtracking lại tiếp tục để cho ra các số 0020 đến 0029.
Cứ như thế, quá trình chạy sẽ kiểm thử các mã pin từ 0000 đến 9999. Và tất nhiên, khi mã pin đúng thì thuật toán sẽ kết thúc.

Ứng dụng giải sudoku bằng backtracking

Tương tự như việc giải mã pin, backtracking sẽ được chúng ta áp dụng để giải ma trận sudoku.
Chúng ta sẽ áp dụng kiểm thử từng khả năng của mỗi ô. Quá trình này sẽ kết thúc khi ta đạt được ma trận đúng của sudoku.

solve(maze){
        let currentCell = maze.getNextUnsolveCell();
        //already solved maze
        if(currentCell===undefined) {
            return true;
        }
        let availableValues = maze.getAvailableValues(currentCell);
        for(let value of availableValues){
            maze.setValueForCell(currentCell,value);
            if(this.solve(maze)){
                return true;
            }
        }
        maze.setValueForCell(currentCell,0);

        return false;
    }
Đoạn code trên chính là backtracking trong việc giải sudoku. Quá trình backtracking sẽ được thực hiện trong lập trình bởi đệ quy.
Các bước của thuật toán có thể được viết lại như sau:
Bước 1 : lấy ô chưa được giải tiếp theo để thử nghiệm
Bước 2: nếu không có ô nào để giải nữa thì ma trận đã giải xong
Bước 3: tìm những giá trị mà ô hiện tại có thể tồn tại. ( Thực ra bước này không cần thiết, bạn có thể cho các giá trị ứng thử từ 1 đến 9 cũng được. Mình thêm phần này  vào để tăng tốc độ tính toán lên thôi.)
Bước 4: với mỗi giá trị có thể ứng thử, ta ứng thử nó vào ô hiện tại.
Bước 5: thực hiện đệ quy lại từ Bước 1.
Bước 6: nếu đã thử hết tất cả giá trị ứng thử rồi mà không được thì reset lại ô hiện tại về 0
Các bạn để ý, thuật toán của chúng ta chẳng có gì là phức tạp cả. Nhưng nó đã giải quyết được 1 bài toán rất phức tạp là giải sudoku. Cái cốt lõi đằng sau việc này là chúng ta đã lợi dụng khả năng lưu trữ và tốc độ xử lý của máy tính để truy vết các phép thử.

Mình đã viết 1 ứng dụng để giải sudoku bằng javascript ( đoạn code demo ở trên đã thay đổi sau khi mình cập nhật hiệu ứng animation cho ứng dụng). Code các bạn có thể clone về ở github của mình.
Cám ơn các bạn đã ghé thăm và đọc bài trên blog của mình ^^
Share:
Được tạo bởi Blogger.